Dzień dobry! 👋
Do mojego gabinetu fizjoterapii w Gliwicach zgłosiła się 55-letnia pacjentka, która od dłuższego czasu zmagała się z nawracającymi dolegliwościami bólowymi odcinka lędźwiowego kręgosłupa.
Największym problemem nie były nawet intensywne aktywności fizyczne.
Ból zaczął utrudniać jej wykonywanie zwykłych, codziennych czynności:
- schylanie się,
- odkurzanie,
- dłuższą pracę w pozycji pochylonej,
- prace w ogrodzie,
- podnoszenie przedmiotów z podłogi.
Pacjentka była przekonana, że przyczyną problemu jest dyskopatia oraz ucisk na struktury nerwowe.
To częste przekonanie u osób, które otrzymują opis rezonansu magnetycznego kręgosłupa zawierający informacje o zmianach w obrębie krążków międzykręgowych.
Problem w tym, że ból kręgosłupa nie zawsze oznacza „wypadnięty dysk” lub ucisk na nerw.
W tym przypadku szczegółowy wywiad, badanie funkcjonalne oraz analiza wykonanego wcześniej rezonansu magnetycznego pozwoliły spojrzeć na problem znacznie szerzej.
Rezonans kręgosłupa pokazuje więcej niż tylko dyski
Analizując badanie MRI, warto zwrócić uwagę nie tylko na krążki międzykręgowe, kanał kręgowy czy zmiany zwyrodnieniowe.
Na obrazach możemy również zobaczyć mięśnie otaczające kręgosłup.
W przypadku tej pacjentki uwagę zwracał obraz mięśni przykręgosłupowych – widoczna była znaczna ilość tkanki tłuszczowej w obrębie struktur mięśniowych oraz pogorszenie ich jakości.
Na zestawieniu zdjęć różnica jest bardzo dobrze widoczna:
Zdjęcie 1 – prawidłowy obraz mięśni odcinka lędźwiowego.
Zdjęcie 2 – zwiększona ilość tkanki tłuszczowej w obrębie mięśni przykręgosłupowych.
I właśnie ten element może mieć znaczenie w przypadku pacjentów z przewlekłymi lub nawracającymi bólami dolnej części pleców.
Dlaczego mięśnie przykręgosłupowe są tak ważne?
Kręgosłup nie funkcjonuje jako samodzielna konstrukcja złożona wyłącznie z kręgów i krążków międzykręgowych.
Ogromną rolę odgrywają mięśnie odpowiadające między innymi za:
- kontrolowanie ruchu kręgosłupa,
- utrzymywanie odpowiedniej pozycji tułowia,
- przenoszenie i kontrolowanie obciążeń,
- stabilizację podczas ruchu,
- wykonywanie codziennych czynności,
- adaptację organizmu do wysiłku.
Jednym z ważnych elementów tego układu są mięśnie wielodzielne, znajdujące się bezpośrednio przy kręgosłupie.
U osób z przewlekłymi dolegliwościami bólowymi odcinka lędźwiowego obserwuje się czasami zmniejszenie masy mięśniowej oraz większą infiltrację tłuszczową tych mięśni.
Nie oznacza to oczywiście, że każda taka zmiana widoczna w rezonansie musi powodować ból.
To jeden z elementów, który trzeba zestawić z objawami pacjenta oraz wynikiem badania funkcjonalnego.
Ból może prowadzić do osłabienia, a osłabienie może podtrzymywać problem
W przypadku przewlekłego bólu bardzo łatwo może powstać pewnego rodzaju błędne koło.
Boli → pacjent zaczyna unikać ruchu → spada aktywność → zmniejsza się siła i wydolność mięśni → coraz więcej czynności staje się dla organizmu dużym obciążeniem.
Pacjent zaczyna więc jeszcze bardziej ograniczać swoją aktywność.
Po pewnym czasie nawet pozornie niewymagające czynności, takie jak odkurzanie czy praca w ogrodzie, mogą powodować dolegliwości.
Nie dlatego, że kręgosłup jest „zużyty” i nie wolno go używać.
Problemem może być między innymi to, że organizm nie jest odpowiednio przygotowany do obciążeń, którym jest poddawany.
I właśnie tutaj zaczyna się ważna część fizjoterapii.
Czy siedzący tryb życia może osłabiać mięśnie kręgosłupa?
Wieloletnia mała aktywność fizyczna, długotrwałe siedzenie oraz unikanie ruchu mogą prowadzić do stopniowego pogorszenia siły i wydolności układu mięśniowego.
Nie chodzi jednak o to, że samo siedzenie jest „złe”.
Znacznie większym problemem jest brak różnorodnego ruchu i niewystarczające obciążanie organizmu.
Nasze mięśnie potrzebują bodźca.
Jeżeli przez wiele lat wymagamy od nich coraz mniej, ich możliwości również mogą stopniowo się zmniejszać.
A później przychodzi dzień, w którym trzeba kilka godzin popracować w ogrodzie, posprzątać mieszkanie albo przenieść cięższy przedmiot.
Dla osoby aktywnej może to być zwykła czynność.
Dla organizmu, który przez długi czas nie był przygotowywany do takich obciążeń, może być to już duży wysiłek.
Dyskopatia w rezonansie nie musi oznaczać przyczyny bólu
To jedna z najważniejszych informacji, którą staram się przekazywać swoim pacjentom.
Opis rezonansu magnetycznego nie jest diagnozą funkcjonalną pacjenta.
MRI pokazuje nam budowę i stan określonych struktur.
Nie pokazuje jednak:
- jak pacjent się porusza,
- przy jakim ruchu pojawia się ból,
- jaka jest jego siła,
- jaka jest wytrzymałość mięśni,
- jak organizm reaguje na obciążenie,
- czy występują objawy neurologiczne,
- czego pacjent unika z powodu bólu,
- jakie aktywności wykonywał przed pojawieniem się problemu.
Dlatego dwie osoby z bardzo podobnym obrazem rezonansu mogą funkcjonować zupełnie inaczej.
Jedna może mieć silne dolegliwości.
Druga może nie odczuwać praktycznie żadnego bólu.
Rezonans trzeba interpretować razem z pacjentem, a nie zamiast pacjenta.
Na czym może polegać fizjoterapia bólu kręgosłupa?
W przypadku przewlekłych i nawracających dolegliwości nie zawsze wystarczy „rozluźnić plecy”.
Terapia powinna być dopasowana do tego, co zostało znalezione podczas badania.
W zależności od problemu postępowanie może obejmować między innymi:
- stopniową odbudowę siły mięśni tułowia,
- ćwiczenia mięśni przykręgosłupowych,
- trening mięśni pośladkowych i kończyn dolnych,
- pracę nad kontrolą ruchu,
- poprawę tolerancji na schylanie i podnoszenie,
- stopniowe zwiększanie obciążeń,
- przygotowanie pacjenta do aktywności wykonywanych w pracy i w domu.
Bardzo ważne jest dla mnie to, aby pacjent nie tylko przestał odczuwać ból.
Chcę również, aby odzyskał możliwość wykonywania czynności, które wcześniej sprawiały mu problem.
Jeżeli pacjentka chce pracować w ogrodzie, naszym celem nie powinno być powiedzenie jej:
„Proszę się nie schylać”.
Znacznie lepszym rozwiązaniem jest stopniowe przygotowanie organizmu tak, aby ponownie był w stanie bezpiecznie tolerować takie obciążenie.
Leczymy pacjenta, a nie zdjęcie rezonansu
To przypadek, który bardzo dobrze pokazuje, dlaczego w swojej pracy tak dużą wagę przykładam do dokładnego badania fizjoterapeutycznego.
Rezonans magnetyczny jest niezwykle wartościowym narzędziem diagnostycznym.
Ale nawet najlepsze badanie obrazowe jest tylko jednym elementem całej układanki.
Dopiero połączenie:
wywiadu + badania klinicznego + oceny ruchu + testów funkcjonalnych + badań obrazowych, jeśli są potrzebne
pozwala stworzyć możliwie pełny obraz problemu pacjenta.
To właśnie rozumiem przez indywidualne i holistyczne podejście do fizjoterapii.
Nie skupiam się wyłącznie na miejscu, które boli.
Staram się ustalić, dlaczego boli, co może podtrzymywać problem oraz czego potrzebuje konkretny pacjent, aby wrócić do sprawności.
Fizjoterapeuta Gliwice – ból kręgosłupa lędźwiowego
Jeżeli od dłuższego czasu zmagasz się z:
- bólem odcinka lędźwiowego,
- nawracającymi epizodami bólu pleców,
- bólem podczas schylania,
- trudnością podczas pracy w ogrodzie lub wykonywania obowiązków domowych,
- ograniczeniem aktywności z obawy przed bólem,
- rozpoznaną dyskopatią, ale nie wiesz, czy rzeczywiście odpowiada ona za Twoje dolegliwości,
warto dokładnie ocenić funkcjonowanie całego układu ruchu.
W moim gabinecie fizjoterapii w Gliwicach każdy pacjent rozpoczyna terapię od wywiadu oraz indywidualnego badania.
Dopiero na tej podstawie dobieram dalsze postępowanie.
Zapraszam,
mgr Łukasz Dydacki
Fizjoterapeuta – Gliwice
Gabinet Fizjo Plus
Najczęstsze pytania
Czy dyskopatia zawsze powoduje ból kręgosłupa?
Nie. Zmiany dotyczące krążków międzykręgowych mogą być widoczne w badaniach obrazowych również u osób, które nie zgłaszają bólu. Dlatego wynik MRI należy zawsze zestawić z objawami oraz badaniem klinicznym.
Czy rezonans magnetyczny pokazuje mięśnie kręgosłupa?
Tak. Na przekrojach MRI można ocenić również mięśnie znajdujące się w okolicy kręgosłupa, w tym ich wielkość oraz obecność tkanki tłuszczowej w obrębie mięśni.
Czy osłabione mięśnie mogą mieć związek z bólem kręgosłupa?
U osób z przewlekłym bólem dolnego odcinka pleców obserwuje się czasami zmiany dotyczące mięśni przykręgosłupowych, szczególnie mięśnia wielodzielnego. Nie oznacza to jednak, że są one jedyną przyczyną bólu. Dlatego konieczne jest całościowe badanie pacjenta.
Czy przy bólu kręgosłupa powinno się ćwiczyć?
W wielu przypadkach odpowiednio dobrana i stopniowana aktywność fizyczna stanowi ważną część postępowania. Rodzaj i intensywność ćwiczeń powinny być dostosowane do stanu zdrowia, możliwości oraz objawów konkretnej osoby.
Jak wygląda pierwsza wizyta u fizjoterapeuty w Gliwicach?
Podczas pierwszej wizyty przeprowadzam szczegółowy wywiad, oceniam charakter dolegliwości, zakres ruchu, siłę, reakcję organizmu na określone ruchy i obciążenia oraz – jeśli pacjent posiada takie badania – analizuję również dokumentację obrazową. Na tej podstawie ustalam indywidualny plan fizjoterapii.